6 stycznia Kościół obchodzi uroczystość Objawienia Pańskiego – jedno z najstarszych świąt chrześcijańskich. Tego dnia w świątyniach święci się kadzidło oraz kredę, którą następnie oznacza się drzwi domów. W Polsce odbywają się też coraz bardziej popularne Orszaki Trzech Króli. Ofiary składane na tacę w polskich Kościołach przekazywane są na wsparcie misjonarzy z naszego kraju na całym świecie.
Tradycja
Uroczystość Objawienia Pańskiego obok Wielkanocy należy do najstarszych świąt chrześcijańskich. Na Wschodzie znane już było w czasach apostolskich. Około sto lat później zaczęto obchodzić je również w Kościele zachodnim, już jako święto Trzech Króli.
Kościół wspomina trzy wydarzenia: pokłon mędrców, chrzest Jezusa w Jordanie i pierwszy cud w Kanie Galilejskiej. Do IV wieku Boże Narodzenie oraz Epifania – czyli Objawienie – obchodzone były tego samego dnia, w związku z czym liturgiczna celebracja Wigilii Epifanii jest analogiczna do Wigilii Bożego Narodzenia.
W Kościele greckokatolickim na Ukrainie a także w Polsce święto to jest obchodzone od ubiegłego roku także 6 stycznia. W Kościele rzymskokatolickim z okazji tego święta mówimy o przyjściu trzech króli do Dzieciątka Jezus, natomiast w tradycji Kościoła greckokatolickiego o Jezusie, który przychodzi do Jana Chrzciciela nad rzekę Jordan, aby przyjąć chrzest. Nad nim pojawia się Duch Święty pod postacią gołębicy i rozlega się głos: „Ten jest mój syn umiłowany, w którym mam upodobanie”. Jest to objawienie Jezusa w Trójcy Świętej.
Ze względu na trwanie przy kalendarzu juliańskim, 6 stycznia w niektórych Kościołach prawosławnych obchodzone jest Boże Narodzenie, natomiast Objawienie zwane „Świętem Jordanu” dwa tygodnie później (19 stycznia).– Jest to jedno z dwunastu wielkich świąt Kościoła prawosławnego i jest tak samo ważne dla wiernych Kościoła prawosławnego, jak Święto Trzech Króli w Kościele rzymskokatolickim – mówi KAI ks. Marcin Gościk, wikariusz prawosławnej parafii pw. świętych równych Apostołom Braci Cyryla i Metodego w Białej Podlaskiej. – Często w dzień święta wierni Kościoła prawosławnego ruszają do pobliskich zbiorników wodnych, studni, jezior, rzek, aby tam poświęcić wodę na pamiątkę chrztu Pana Jezusa – dodaje.
Także luteranie wspominają chrzest Jezusa w Jordanie dokonany przez Jana Chrzciciela. W okresie reformacji Marcin Luter próbował zmienić nazwę święta Epifanii na święto Chrztu Pańskiego, jednak ostatecznie nie przyjęło się to.
Dawniej w Polsce obchodom święta towarzyszyło wiele zwyczajów, które rzadko wciąż są kultywowane. W domach pod koniec obiadu świątecznego roznoszono ciasto – jeśli ktoś otrzymał ciasto migdałowe, był królem migdałowym. Dzieci chodziły po domach z gwiazdą i śpiewały kolędy o trzech królach, otrzymując od gospodyni tzw. szczodraki, czyli rogale. Śpiewało się kolędy o trzech królach. Współcześnie oprócz tradycyjnej Mszy świętej organizowane są także Orszaki Trzech Króli.
Symbolika
Dary przyniesione przez mędrców to złoto, kadzidło i mirra, które kolejno symbolizują godność królewską, kapłańską, natomiast mirra służąca do namaszczania ciał oznacza zapowiedź śmierci Zbawiciela i wypełnienie proroctw mesjańskich. Zapalone w domach kadzidło ma być znakiem modlitwy. Z kolei poświęconą kredą wypisuje się na drzwiach mieszkań litery K+M+B, jako inicjały imion trzech króli, bądź litery C+M+B oznaczające „Christus mansionem benedicat”, co tłumaczy się „Niech Chrystus błogosławi ten dom!”, lub „Christus multorum benefactor” – co oznacza „Chrystus dobroczyńcą wielu”.
Dzień wolny od pracy
W powojennej Polsce uroczystość Objawienia Pańskiego była dniem wolnym od pracy do 16 listopada 1960 roku, kiedy to święto zostało zniesione.
– Okres PRL-u to czas laicyzacji. To był ideologiczny program, który komuniści próbowali inkorporować na wzór związku sowieckiego, aby deprawować życie publiczne. Marzeniem dla nich byłoby, gdyby na portretach w kościołach znalazły się portrety Stalina – ocenia historyk z Uniwersytetu Kardynała Wyszyńskiego, prof. Wiesław Wysocki. Dopiero 50 lat później dzień wolny od pracy został przywrócony. 6 stycznia jest dniem wolnym od obowiązku pracy także we Włoszech, Niemczech, Grecji, Hiszpanii, Austrii, Szwecji, Słowacji czy Finlandii.
Misjonarze
Święto Trzech Króli jest również Dniem Modlitwy i Pomocy Misjom. Obecnie na świecie pracuje 1690 polskich misjonarzy w 99 krajach świata, a ich liczba maleje. Jest to okazja do modlitwy o nowe powołania misyjne.
Uroczystość Objawienia Pańskiego jest również Misyjnym Dniem Dzieci. Od 30 lat co roku grupy Papieskiego Dzieła Misyjnego Dzieci wyruszają na ulice miast i kolędują. W tym roku dzieci idą, aby głosić ewangelię i zbierać datki na pomoc swoim rówieśnikom na terenach misyjnych w Kolumbii.
UROCZYSTOŚĆ OBJAWIENIA PAŃSKIEGO
PAPIEŻ LEON XIV
ANIOŁ PAŃSKI
Loggia Błogosławieństw Bazyliki Świętego Piotra
Wtorek, 6 stycznia 2026 r.
Drodzy Bracia i Siostry, dzień dobry!
W tym okresie przeżyliśmy kilka dni świątecznych, a uroczystość Epifanii, już sama w sobie, sugeruje nam, co sprawia, że radość jest możliwa nawet w trudnych czasach. Jak wiecie, słowo „epifania” oznacza „objawienie”, a nasza radość rodzi się z Misterium, które nie jest już ukryte. Objawiło się życie Boga: wielokrotnie i na różne sposoby, ale z ostateczną jasnością w Jezusie, tak że teraz wiemy, nawet pośród wielu trudności, że możemy mieć nadzieję. „Bóg zbawia”: nie ma innych intencji, nie ma innego imienia. Od Boga pochodzi i Jego Objawieniem jest tylko to, co wyzwala i zbawia.
Uklęknięcie – jak Trzej Królowie przed Dzieciątkiem z Betlejem – oznacza, również dla nas, wyznanie, że znaleźliśmy prawdziwe człowieczeństwo, w którym jaśnieje chwała Boga. W Jezusie objawiło się prawdziwe życie, człowiek żywy, to znaczy owo nieistnienie dla siebie samego, ale bycie otwartymi i we wspólnocie, co sprawia, że mówimy: „na ziemi, tak jak w niebie” (Mt 6, 10). Tak, życie Boże jest w naszym zasięgu, objawiło się, aby włączyć nas w swoją wyzwalającą dynamikę, która rozprasza lęki i pozwala nam spotkać się w pokoju. Jest to możliwość, zaproszenie: komunia nie może być przymusem, ale czegóż więcej można pragnąć?
W opowieści ewangelicznej i w naszych szopkach Trzej Mędrcy składają Dzieciątku Jezus cenne dary: złoto, kadzidło i mirrę (por. Mt 2, 11). Nie wydają się one przydatne dla dziecka, ale wyrażają wolę, która skłania nas do głębokiej refleksji na zakończenie Roku Jubileuszowego. Daje wiele ten, kto daje wszystko. Pamiętajmy o owej biednej wdowie, którą zauważył Jezus, a która wrzuciła do skarbca świątyni swoje ostatnie pieniążki, wszystko, co miała (por. Łk 21, 1-4). Nie wiemy, co posiadali Mędrcy, którzy przybyli ze Wschodu, ale ich wyjazd, ryzyko, jakie podjęli, same dary sugerują nam, że wszystko, naprawdę wszystko, czym jesteśmy i co posiadamy, należy ofiarować Jezusowi – nieocenionemu skarbowi. A Jubileusz przypomniał nam o tej sprawiedliwości opartej na darmowości: ma on w sobie pierwotne wezwanie do reorganizacji wspólnego życia, do redystrybucji ziemi i zasobów, do przywrócenia „tego, co się ma” i „tego, kim się jest” do marzeń Boga, większych niż nasze.
Najdrożsi, nadzieja, którą głosimy, musi być oparta na rzeczywistości: pochodzi z nieba, ale po to, aby tutaj, na ziemi, stworzyć nową historię. W darach Trzech Mędrców widzimy zatem to, co każdy z nas może wnieść do wspólnoty, czego nie może już zatrzymać dla siebie, ale może się tym dzielić, aby Jezus mógł wzrastać pośród nas. Niech wzrasta Jego Królestwo, niech spełniają się w nas Jego słowa, niech obcy i przeciwnicy staną się braćmi i siostrami, niech zamiast nierówności zapanuje sprawiedliwa równość, a zamiast przemysłu wojennego niech zwycięży rzemiosło pokoju. Jako twórcy nadziei, wyruszmy w stronę przyszłości inną drogą (por. Mt 2, 12).
Po modlitwie Anioł Pański:
Drodzy Bracia i Siostry!
W uroczystość Objawienia Pańskiego, która jest Misyjnym Dniem Dzieci, pragnę pozdrowić oraz podziękować wszystkim dzieciom i młodzieży, którzy w wielu częściach świata modlą się za misjonarzy i angażują się w pomoc swoim rówieśnikom, znajdującym się w trudnej sytuacji. Dziękuję wam, drodzy przyjaciele!
Moje myśli biegną również ku wspólnotom kościelnym Wschodu, które jutro będą obchodzić Boże Narodzenie, zgodnie z kalendarzem juliańskim. Drodzy bracia i siostry, niech Pan Jezus obdarzy was i wasze rodziny pogodą ducha i pokojem!
Pozdrawiam serdecznie was wszystkich, wiernych z Rzymu i pielgrzymów przybyłych z różnych krajów, a w szczególności członków Prezydium International Catholic Rural Association, składając najlepsze życzenia na ich działalność.
Pozdrawiam wiernych z Lampedusy wraz z proboszczem, młodzież z Ruchu Tra Noi oraz uczestników tradycyjnego historyczno-folklorystycznego Orszaku, poświęconego wartościom Objawienia Pańskiego, którego organizatorem jest w tym roku Sycylia.
Pozdrawiam pielgrzymów polskich, a także licznych uczestników „Orszaku Trzech Króli”, który odbywa się dzisiaj w Warszawie i w wielu innych miastach Polski, a także w Rzymie!
Wszystkim życzę wszelkiego dobra w nowym roku w świetle Chrystusa Zmartwychwstałego.
Najlepsze życzenia dla wszystkich, dobrego święta!
ekai
Modlitwa na objawienie Pańskie
Boże w Trójcy Świętej Jedyny, Ty poprzez wcielonego Syna swojego objawiłeś samego siebie wobec wszystkich ludów. Pokornie prosimy, abyśmy tak jak niegdyś Mędrcy ze Wschodu, podążający za blaskiem Gwiazdy Betlejemskiej, odnaleźli Zbawiciela świata i uznając Jego powszechne panowanie, złożyli Mu hołd i ofiary. Prosimy, aby wszystkie narody, podążając za światłem nauki Twojego Kościoła, przyszły do Ciebie i oddając siebie w ofierze, uznały Twą władzę nad sobą.
Panie, gdy Syn Twój, a Pan nasz Jezus Chrystus, przyjął chrzest z rąk Jana w Jordanie, objawiłeś się wobec całego Izraela, jako Bóg Trójjedyny. Spraw, prosimy, aby Kościół katolicki Nowy Izrael trwając w wierności i prawdzie, niósł Twoje słowo i Twoją łaskę wszystkim ludziom.
Nasz Zbawicielu, na prośbę Twej Niepokalanej Matki dokonałeś cudu na weselu w Kanie Galilejskiej i w ten sposób objawiłeś swoją moc wobec uczniów. Spraw, abyśmy pod opieką Twojej Rodzicielki nigdy nie zwątpili w Ciebie, lecz w miłości poddani Twej władzy w doczesności niezachwianie trwali w wierze, a w wieczności mogli Cię chwalić na wieki wieków. Amen.
